Co oznaczają akronimy w nazwach leków?

Co oznaczają akronimy w nazwach leków? fot. shutterstock.com)

Akronimy pojawiają się w wielu nazwach leków sprzedawanych codziennie w aptekach i nierzadko są dla pacjentów niezrozumiałe. Ich obecność na opakowaniach farmaceutycznych pełni istotną rolę, przyczyniając się do zwiększenia przejrzystości i ułatwienia zrozumienia mechanizmu działania danego preparatu leczniczego. Mimo to wciąż stanowią one często zagadkę dla wielu farmaceutów.

W Polsce nazwy handlowe leków, w tym akronimy, muszą być zatwierdzone przez URPL (Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych) podczas procesu rejestracji leku. Organ ten sprawdza, czy nazwa jest zgodna z obowiązującymi przepisami, nie wprowadza w błąd oraz czy nie jest podobna do nazw innych leków. Działania te mają na celu uniknięcie pomyłek i zagwarantowanie bezpieczeństwa pacjentów. Warto zauważyć, że stosowanie akronimów nie jest uregulowanie prawnie, co prowadzi do dowolności w ich stosowaniu. Zazwyczaj akronimy mają swoje źródło w pierwszych literach słów z języka angielskiego, które opisują miejsce rozpadu czy sposób uwalniania leku. Często jednak skróty te nie są łatwe do rozszyfrowania i jednoznacznego zrozumienia. Akronimy można podzielić na kilka grup.

1. Akronimy opisujące szybkość uwalniania substancji czynnej

Są to najczęściej spotykane w praktyce aptecznej akronimy. Opisują one kinetykę uwalniania substancji czynnej. Pośród tego typu skrótów możemy wymienić:

  • CR ( ang. control release) – leki o kontrolowanym uwalnianiu.
  • SR ( ang. slow release, sustained release) — spowolnione uwalnianie
  • SR-E ( ang. slow release-extension) –przedłużone, spowolnione uwalnianie
  • MR (ang. modificated release) — modyfikowane uwalnianie
  • ER ( ang. extended release) — przedłużone uwalnianie
  • XR ( ang. extended release) — przedłużone uwalnianie
  • XL ( ang. extended liberation) — przedłużone uwalnianie
  • LA ( ang. long acting) — długo działający
  • Retard — spowolnione uwalnianie
  • HBS (ang. hydrodynamically balanced system) — kapsułki flotacyjne, utrzymujące się na powierzchni treści żołądkowej, z których substancja czynna jest powoli uwalniana
  • GITS (ang. gastrointestinal therapeutic system) – tabletki o przedłużonym uwalnianiu
  • Modutab — modyfikowane uwalnianie
  • Prolongatum — tabletki o przedłużonym uwalnianiu
  • Long — przedłużone uwalnianie
  • UNO – przedłużone uwalnianie
  • Bi, Duo —modyfikowane uwalnianie, w którym stosuje się warstwę szybko i wolno uwalniającą lek z tabletki
  • DEPOT – długie działanie
  • ZOK/ZK (ang. zero-order kinetics) – uwalnianie substancji leczniczej zgodnie z kinetyką zerowego rzędu

Czytaj także: Jaka jest różnica między lekami o zmodyfikowanym uwalnianiu a lekami o przedłużonym uwalnianiu?

2. Akronimy opisujące miejsce rozpadu leku

Kolejna grupa akronimów dotyczy skrótów opisujących miejsce, w którym lek się rozpada. Mogą to być: jama ustna, żołądek lub jelita.

Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej:

  • Q-TAB (ang. quick tablet)
  • ODT (ang. orally disintegrating tablet, orodispersible tablet)
  • Instant
  • SWIFT
  • ORO (ang. orodispersible)
  • OCAS (ang. oral controlled absorption system) – doustny system kontrolowanej absorpcji
  • SL (ang. sublingual) – tabletka, ulegająca rozpadowi pod językiem

Tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej:

  • Dis
  • Quicktab

Liofilizaty doustne do umieszczania pod językiem:

  • MELT
  • RPD

Tabletki dojelitowe:

  • EC (ang. enteric-coated)
  • EN (ang. enteric)

Oprócz powyższych dwóch głównych grup akronimów, możemy spotkać się także z akronimami opisującymi konkretną substancję leczniczą znajdującą się w leku. Przykładem może być skrót HCT, oznaczający hydrochlorotiazyd. Takim lekiem jest, np. Telmisartan HCT EGIS – lek zawiera zarówno telmisartan, jak i hydrochlorotiazyd, obie substancje obniżają ciśnienie tętnicze. Innym popularnym lekiem zawierającym w nazwie akronim jest lek OTC – ACC Optima. Nazwa pochodzi od substancji – acetylocysteiny.

Można również zauważyć, że w nazwie leku często pojawia się nazwa producenta – we wcześniej wymienionym przykładzie (Telmisartan HCT EGIS) jest to firma Egis. Innym przykładem może być Hydroxyzinum Adamed, czy Propranolol WZF.

Akronimy w nazwach leków, a ich zamiana

Podczas pracy z pacjentami należy zwracać szczególną uwagę na zamianę leków zawierających tę samą substancję czynną. Jeśli chodzi o leki doustne i ich zamianę, reguluje to art. 15, ust. 10 Ustawy Prawo Farmaceutyczne. Możemy tam przeczytać, że: „Różne postacie farmaceutyczne doustne o natychmiastowym uwalnianiu uważa się za tę samą postać farmaceutyczną”. To znaczy, że przykładowo lek Dexak, zawierający deksketoprofen w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego można zamienić na Dexak w postaci tabletek powlekanych, jeśli zawierą tę samą pojedynczą dawkę substancji czynnej.

W kwestii leków o zmodyfikowanym uwalnianiu zamienianie leków jest już nieco kłopotliwe. Przykładowo, lek Ceurolex SR zawiera ropinirol i jest stosowany w chorobie Parkinsona. Jako farmaceuci musimy pamiętać, że leki o przedłużonym działaniu i natychmiastowym uwalnianiu mają zupełnie inny profil farmakokinetyczny. Z tego powodu nie zamienimy powyższego leku na np. Adartrel zawierający tę samą substancję czynną, która jednak uwalniana jest natychmiastowo. Zamiana leku SR na ten o natychmiastowym uwalnianiu jest zabroniona, tak samo działa to w drugą stronę. W przypadku, gdy lekarz przepisał tabletki o przedłużonym uwalnianiu zawierające 50 mg substancji czynnej, nie można ich zamienić na dwa opakowania tabletek o przedłużonym uwalnianiu z dwukrotnie niższą dawką. Nie jest to tożsame, tak jak w przypadku leków o natychmiastowym uwalnianiu.

Co z lekami dojelitowymi? Zamiana Anapranu EC, leku zawierającego naproksen w postaci tabletki dojelitowej, na Anapran w postaci tabletki powlekanej również nie powinna być stosowana w praktyce farmaceutycznej. Specjalna otoczka pozwalająca na rozpad leku w jelitach może być stosowana w lekach dla osób chorych między innymi na chorobę wrzodową żołądka.

Akronimy w nazwach leków, mimo że z początku mogą sprawiać trudności, nie są trudne do opanowania. Ich nauka jest kluczowa do tego by dobrze wypełniać obowiązki farmaceuty. Należy pamiętać by przy realizacji recept kierować się zaleceniami lekarza i bezpieczeństwem pacjenta.

Autor: Marianna Lis

Bibliografia:

  1. Ustawa Prawo Farmaceutyczne art. 15, ust. 10
  2. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Telmisartan HCT EGIS
  3. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego ACC Optima
  4. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Hydroxyzinum Adamed
  5. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Propranolol WZF
  6. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Dexak
  7. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Ceurolex SR
  8. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Adartrel
  9. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Anapran EC
  10. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Anapran

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]