REKLAMA
Autor: Redakcja rx.edu.pl Opublikowano: 22 lipca 2019

Uprawnienia zawodowe personelu fachowego w aptece

REKLAMA

Pracownikami uprawnionymi w aptece do realizowania recept i wydawania leków są farmaceuci oraz technicy farmaceutyczni. Ich uprawnienia w tym zakresie są jednak różne, o czym warto pamiętać.

 

O różnicach w uprawnieniach farmaceutów i techników farmaceutycznych było głośno w okolicach maja 2017 [w 2019 r. wygląda na to, że będzie podobnie], gdy w Sejmie trwały prace legislacyjne nad kilkoma nowelizacjach ustawy Prawo farmaceutyczne (Pf). Jedna z nich – zdaniem środowisk skupiających techników farmaceutycznych – zakładała ograniczenie uprawnień tej grupy pracowników. Czy zarzut ten był jednak słuszny?

Jak wiadomo, czynności fachowe w aptece wykonują wyłączenie farmaceuci i technicy farmaceutyczni w granicach swoich uprawnień zawodowych, o których mówi Prawo farmaceutyczne. Na początek przytoczę brzmienie art. 91 tejże ustawy, który obecnie określa, uprawnienia technika w aptece:

„1. Technik farmaceutyczny, posiadający dwuletnią praktykę w aptece w pełnym wymiarze czasu pracy, może wykonywać w aptece czynności fachowe polegające na sporządzaniu, wytwarzaniu, wydawaniu produktów leczniczych i wyrobów medycznych, z wyjątkiem produktów leczniczych mających w swoim składzie:

1) substancje bardzo silnie działające określone w Urzędowym Wykazie Produktów Leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

2) substancje odurzające,

3) substancje psychotropowe grupy I-P oraz II-P – określone w odrębnych przepisach.

2. Technik farmaceutyczny, o którym mowa w ust. 1, może również wykonywać czynności pomocnicze przy sporządzaniu i przygotowywaniu preparatów leczniczych, o których mowa w art.86 ust.3 pkt 1-4 oraz pkt 6.

2a. Technik farmaceutyczny, o którym mowa w ust. 1, jest uprawniony do zgłaszania Prezesowi Urzędu lub podmiotowi odpowiedzialnemu działania niepożądanego produktu leczniczego.”

Poza apteką istnieją także takie miejsca i obszary działalności, gdzie uprawnienia obu tych grup zawodowych są identyczne, np. realizacja sprzedaży wysyłkowej, praca w punkcie aptecznym (jako kierownik) czy sklepie zielarsko-medycznym. Podobnie jest w aptece, gdzie codzienne czynności fachowe wykonywane są przez technika, z wyjątkiem ww. pkt 1, 2 i 3 ust. 1, również częściowo pokrywają się z zakresem czynności farmaceuty pracującego za pierwszym stołem.

Jakie są zatem do różnice?

Ze względu na specyfikę punktu aptecznego związaną z ograniczonym asortymentem, brak jest w nim możliwości wydawania leków o kategorii dostępności Lz (więc i realizacji zapotrzebowań), Rpw, Rpz, sporządzenia receptury czy wydawania części leków na receptę (m.in. z wykazu A, psychotropów i prekursorów, produktów przeciwnowotworowych i immunomodulacyjnych, substancji z grup terapeutycznych N05 i N06). Powyższe obostrzenia dotyczą nawet magistra pracującego w takim miejscu.

Samodzielność i odpowiedzialność

O ile w punkcie aptecznym technik może pracować i odpowiadać sam za siebie (art. 70 ust. 2b Pf), to apteka bez obecności farmaceuty nie może istnieć i realizować w pełni swoich zadań (art. 92 Pf). Chodzi tu przede wszystkim o czynności zarezerwowane dla magistra farmacji takie jak:

  • wydawanie i sporządzanie leków zawierających substancje należące do wykazu A, wykazu N i grup I-P i II-P,
  • prowadzenie ewidencji psycho- tropów oraz książki kontroli środków odurzających i psychotropowych,
  • wystawianie odpisów recept,
  • wystawianie recepty farmaceutycznej,
  • sprawowanie opieki farmaceutycznej.

A w odniesieniu do apteki szpitalnej (art. 86 ust. 3 Pf) również:

  • sporządzenie leków do żywienia pozajelitowego,
  • sporządzanie leków do żywienia dojelitowego,
  • przygotowanie leków w dawkach dziennych, np. cytostatyków,
  • sporządzanie produktów radiofarmaceutycznych,
  • wytwarzanie płynów infuzyjnych,
  • organizowanie zapotrzebowanie szpitala w leki i wyroby medyczne,
  • przygotowanie roztworów do hemodializy i dializy dootrzewnowej,
  • udział w monitorowaniu działań niepożądanych leków,
  • udział w badaniach klinicznych,
  • udział w racjonalizacji farmakoterapii,
  • współuczestniczenie w prowadzeniu gospodarki produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi w szpitalu.

Prawidłową pracę apteki nadzoruje kierownik oraz farmaceuci i to oni ponoszą odpowiedzialność za siebie, oraz techników farmaceutycznych przed pracodawcą, organami samorządu zawodowego czy sądami powszechnymi. Technik z kolei może odpowiadać tylko przed właścicielem lub na drodze karnej.

Od farmaceutów zatrudnionych w aptekach i hurtowniach farmaceutycznych wymaga się dodatkowo ponoszenia swoich kwalifikacji zawodowych poprzez ciągłe szkolenia. Ich celem jest aktualizacja posiadanej wiedzy i dokształcanie w zakresie nowych osiągnięć farmaceutycznych. Obowiązku tego nie mają technicy, którzy oczywiście mogą zdobywać wiedzę we własnym zakresie.

Technik i recepta Rpw

Na pytanie „Czy technik farmaceutyczny może realizować recepty Rpw?”, zadane w formie quizu, na portalu Rx.edu.pl, poprawnej odpowiedzi udzieliło jedynie 35% uczestników [obecnie ilość ta zmniejszyła się do 27%]. A brzmiała ona – „tak, w zależności od kategorii dostępności”. Przypomnijmy, że art. 91 Pf nie zabrania realizacji recept narkotycznych technikowi farmaceutycznemu. Zakaz ten dotyczy tylko konkretnych grup leków (wykaz N i grupy I-P, II-P), a zatem jeśli na recepcie Rpw wypisano leki z grupy III-P lub IV-P, technik farmaceutyczny może taki dokument zrealizować. Do leków takich należy np. tapentadol (Palexia, Palexia retard).

Spór o wykaz A

Sporo niepotrzebnych emocji budzi kwestia wydawania przez techników farmaceutycznych leków zawierających substancje bardzo silnie działające (wykaz A). Winę za brak dostosowania prawa farmaceutycznego do zmienionych realiów ponosi ustawodawca, tym bardziej, że w aktach prawnych regulujących wykaz substancji dopuszczonych do sprzedaży w punktach aptecznych i placówkach obrotu pozaaptecznego, jest wyraźnie zaznaczone, że dozwolone są tylko niektóre z trucizn, tzn. te o kategorii dostępności OTC.

Z jednej strony pojawiły się głosy (np. z GIF), że odwołanie art. 91 ust. 1 pkt 1 Pf do Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych, gdzie brakuje informacji o przynależności do wykazu A, czyni przepis martwym. Z drugiej strony słyszymy (z Ministerstwa Zdrowia i Inspekcji Farmaceutycznej), że skoro UWPL takich danych nie zawiera, należy sięgnąć do Farmakopei Polskiej, w której się one znajdują. Przy okazji warto zwrócić uwagę na fakt, iż w przypadku surowców recepturowych dopuszczonych do obrotu, nieznajdujących się w ww. wykazie, nikt nie kwestionuje Farmakopei jako źródła aktualnej listy trucizn. Co za tym idzie, oczywiste jest, że leki recepturowe zawierające substancje z wykazu A, N lub P są zarezerwowane tylko dla farmaceuty.

Analizując historyczne przepisy, regulujące kompetencje technika farmaceutycznego, można stwierdzić, że początkowo (od 1956 r.) mógł on wykonywać samodzielnie czynności polegające na wyrobie i wydawaniu leków bez specjalnych ograniczeń, które obejmowały technika aptecznego, pod nadzorem osoby posiadającej prawo samodzielnego wykonywania w aptece czynności fachowych w pełnym zakresie, czyli m.in. magistra farmacji. Później zaś, w roku 1993 doprecyzowano, że nie jest on uprawniony do sporządzania i wytwarzania leków jałowych oraz zawierających w swoim składzie substancje bardzo silnie działające i odurzające, a także wydawania leków bardzo silne działających lub odurzających. Aktualnie w prawie farmaceutycznym nie znalazł jedynie zapis o braku uprawnień do wykonywania leków w warunkach aseptycznych w aptece otwartej.

[Artykuł pochodzi z  numeru 14 dwumiesięcznika Mgr.farm; autor Konrad Okurowski]

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

5 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Czy w świetle obowiązujących przepisów technik jest uprawniony do udzielania informacji o leku w zakresie jego działania i zastosowania? Jeśli nie to czy istnieją takie warunki których spełnienie może postawić technika w roli osoby udzielającej tego zakresu informacji o leku zgodnie z prawem?
Przepisy mówią o osobie wydającej i aptece jako instytucji, więc nie ma tu różnic w uprawnieniach. Różnica pojawia się w momencie analizy farmakologicznej i informowaniu o interakcjach.
Zapytałem bo nabrałem wątpliwości po przeczytaniu tego tekstu: "Co powinien wiedzieć pacjent korzystający z usług apteki" umieszczonego na wuwuwu leki-informacje peel. (BTW odpowiadanie pod postem napisanym przez K.O. 2019-7-23 o 06:25:56 nie działa )
A co jeżeli technik farmaceutyczny: - przygotowuje dawki dzienne cytostatyków jako operator ( w tym przyuczał kilku mgr farmacji którzy potem go nadzorują - PARODIA) - bierze udział w badaniach klinicznych - wykonuje recepturę jałowa w tym krople oczne i dawki dzielone dla noworodków - będzie przygotowywał żywienie Ma się zwolnić? Uznać się za idiotę? Czy ktoś może doceni lata praktyki, doświadczenia i zdobytej wiedzy szczególnie w pracy w warunkach sterylnych i przygotowywaniu leków dożylnych??

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu rx.edu.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz